نقش برش‌های بهداشتی در زنده‌مانی و شادابی درختان بلوط ایرانی در معرض خشکیدگی حوضه رویشی زاگرس (مطالعه موردی، جنگل مله‌سیاه، شهرستان ایلام)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی

2 دانشیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی ایلام

3 دانشیار موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

4 عضو هیات علمی مرکز تحقیقات منابع طبیعی

چکیده

سابقه و هدف
پدیده زوال و مرگ و میر درختی گونه‌های مختلف بلوط از اوایل قرن نوزدهم در مناطق وسیعی از جنگل‌های جهان گزارش شده است. مطالعات انجام شده در خارج از کشور اغلب در خصوص برش بهداشتی تنک کردن و شیوه‌های بهداشتی کنترل آفات چوب‌خوار درختان در مقابله با پوسیدگی قطعات چوب‌های قطع شده بوده و در خصوص سرشاخه‌زنی درختان جنگلی به منظور نجات پایه‌های آلوده به آفات و امراض تحقیقات قابل‌توجهی انجام نشده است. همچنین، تحقیقات قابل‌توجهی در ارتباط با نقش مثبت هرس درختان مختلف میوه در کنترل آفات و عوامل بیماری‌زا در سطح کشور و جهان گزارش شده است. در سال‌های اخیر نیز تحقیقات نسبتاً جامعی در خصوص خشکیدگی جنگل‌های زاگرس از جنبه‌های مختلف انجام شده است. با توجه به این که مبارزه شیمیایی با آفات و امراض در اکوسیستم‌های طبیعی توصیه نشده و مبارزه بیولوژیک نیز مبتنی بر وجود پیش نیازهای پژوهشی طولانی‌مدت است، بنابراین در حال حاضر، اعمال برش‌های بهداشتی مهم‌ترین راهکار کنترل بحران زوال درختان بلوط ایرانی قلمداد می‌شود. در این راستا هدف تحقیق حاضر بررسی نقش چند تیمار مختلف قطع و شاخه‌زنی در مقابله با خشکیدگی درختان بلوط ایرانی در جنگلهای مله سیاه استان ایلام می باشد.
مواد و روش‌ها
در اجرای این پژوهش تأثیر دو عامل فرم رویشی و نوع برش در قالب 10 تیمار مختلف، درارتباط با زنده‌مانی بخشی از درختان بلوط جنگل‌های در معرض خشکیدگی منطقه مله‌سیاه، بر اساس طرح پایه آماری کاملاً تصادفی و به روش فاکتوریل بررسی شد. منطقه مورد مطالعه در 25 کیلومتری شمال غربی ایلام، در سطح دامنه‌ای شمالی و همگن به مساحت 8/36 هکتار واقع شده است. فرم رویشی در دو سطح دانه‌زاد و شاخه‌زاد و نوع برش در پنج سطح، شامل حذف قطعات آلوده، حذف کامل تاج، قطع از ارتفاع 10 سانتی‌متری و قطع در عمق 10 سانتی‌متری خاک و تیمار شاهد که فاقد برش بهداشتی بود، مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به فقدان شرایط لازم در خصوص پیش‌فرض‌های آمار پارامتری (تجزیه واریانس)، مقایسه بین میانگین‌های دو تیمار فرم رویشی با استفاده از آزمون ناپارامتری من- ویتنی و مقایسه گروهی و جفتی میانگین تیمارهای نوع برش به ترتیب با استفاده از آزمون‌های ناپارامتری کروسکال- والیس و تامهان انجام شد.
یافته‌ها
نتایج بدست آمده نشان داد که بین میانگین درصد زنده‌مانی و شادابی در دو فرم رویشی دانه‌زاد و شاخه‌زاد اختلاف معنی‌داری در سطح احتمال 5% وجود ندارد. نتایج همچنین حاکی از آن بود اختلاف میانگین درصد زنده‌مانی دو تیمار حذف شاخه‌های آلوده و حذف 100% تاج نسبت به تیمار شاهد در سطح احتمال 5% معنی‌دار بوده ولی اختلاف میانگین سایر تیمارهای آزمایش با میانگین تیمار شاهد معنی‌دار نبوده است. نتایج مقایسه درصد شادابی در پنج تیمار برش بهداشتی نیز نشان داد که اختلاف میانگین تیمار حذف شاخه‌های آلوده نسبت به تیمار شاهد در سطح احتمال 5% معنی‌دار بوده ولی اختلاف میانگین سایر تیمارهای آزمایش با میانگین تیمار شاهد معنی‌دار نیست.
نتیجه‌گیری
بر اساس نتایج بدست آمده، برش اصلاحی حذف انتخابی شاخه‌های آلوده از نظر شادابی تنها تیماری است که عملکرد بهتری نسبت به تیمار شاهد داشته و از نظر زنده‌مانی نیز با 16% اختلاف نسبت به برش 100% تاج (دیگر تیمار با زنده‌مانی بیش از شاهد)، بهترین عملکرد را از خود نشان داده است. بنابراین اجرای برش بهداشتی مذکور به منظور کاهش خسارت خشکیدگی درختان بلوط ایرانی در مناطق مشابه توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigation on the role of sanitary cuts in survival and vitality of exposed dieback Persian oak trees in Zagros Forests (Case Study, Melahsiah Forest, Ilam Township)

نویسندگان [English]

  • Ali Najafifar 1
  • Jaafar Hosseinzadeh 2
  • Mehdi Pourhashemi 3
  • ahmad hosseini 4
1 Scientific Member
2 Associate Prof. Agriculture and natural resources research center, Ilam, Iran
3 Associate Professor, Forest Research Division, Research Institute of forests and Rangelands, Tehran, Iran
4 RESEARCHER
چکیده [English]

Abstract

Background and objectives
The phenomenon of decline and tree mortality of various oak species has been reported in vast areas of the world since the early nineteenth century. Overseas studies are often on thinning sanitary cuts and sanitary control methods of woodborer pests against decay of cut woods, and no considerable research has been done on pruning of forest trees to save infected trees from pests and diseases. Also, significant researches have been reported about the positive role of pruning of various fruit trees in pest control and pathogenic agents across the Iran and in the world. In recent years, relatively comprehensive researches have been done on the dieback of Zagros forests from different aspects. Given that the chemical struggle against pests and diseases in the natural ecosystems is not recommended and the biological struggle is based on the long-term research needs, so now the application of the sanitary cuts is considered as the most important strategy to control the declining of Persian oak trees. In this regard, the purpose of this study was to investigate the role of several treatments of cuttings and pruning against the dieback of Persian oak trees in the Melahsiah forests of Ilam province.
Materials and methods
To conduct this research, the effect of 10 treatments of two factors including vegetative form and cutting type were studied based on completely randomized design by factorial method. Vegetative form was studied at two levels of high and coppice and cutting type in five levels including removal of infected parts of trees, complete removal of crown, cutting from height 10 cm and cutting from 10 cm depth and control treatment (without sanitary cutting). Due to the lack of necessary conditions of parametric statistical assumptions (analysis of variance), the comparison between average two forms of vegetative forms treatment were performed by Mann-Whitney non-parametric test and the comparison between group and pair average of cutting methods by Kruskal-Wallis and Tamahan non-parametric tests respectively.
Results
The results showed that there was no significant difference between the survival and viability averages of two vegetative forms (high and coppice) in the 5% probability level. The results indicated that the difference between the mean of survival percentage of two treatments for removal of infected parts and removal of 100% crown was significant at 5% probability level and the average difference of the other treatments with the average of control treatment was not significant. Also, the results of comparing the average percentage of viability for the five treatments of the sanitary cutting factor showed that the difference infected removal parts with control treatment was significant at 5% probability level and the difference of other treatments with control treatment was not significant.
Conclusion
Based on the results, treatments including cutting at a depth of 10 cm, cutting from 10 cm tree height and removal of 100% tree crown have not been able to have a positive effect on the improvement of survival and freshness, and therefore the implementation of these sanitary cuttings is not recommended. In general, in order to reduce the dieback damage of Persian oak trees, the implementation of sanitary cutting of selective removal of contaminated branches is recommended in similar areas with the study area.
Keywords: dieback, Ilam Province, sanitary cutting, Persian oak, Zagros forests

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: dieback
  • Ilam Province
  • sanitary cutting
  • Persian oak
  • Zagros forests