مقایسه تنوع گونه ای گیاهان در عرصه های جنگل طبیعی و جنگل کاری ها (مطالعه موردی: دارابکلا - مازندران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی، عضوهیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مازندران

2 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع

3 دانشیار، گروه جنگلداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

4 عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مازندران

چکیده

حفظ تنوع زیستی یکی از شرایط لازم جهت ثبات و پایداری در عرصه های منابع طبیعی است. فعالیت های جنگل کاری نیز یکی از روش های احیاء و بازسازی اراضی مخروبه شمال کشور است که از این رو بررسی گونه های کاشته شده و مقایسه آن با عرصه های جنگلی تخریب یافته اهمیت دارد. این تحقیق به ارزیابی تنوع گونه ای گیاهان در جنگلکاری های 18 ساله توسکای ییلاقی، پلت، بلندمازو، زربین و عرصه جنگل طبیعی مجاور آنها در سطح منطقه جنگلکاری دارابکلا می پردازد. جهت بررسی در هر تیمار، ابتدا یک عرصه یک هکتاری تعیین و در آن ده پلات 100 متر مربعی به صورت سیستماتیک تصادفی انتخاب گردید. در هر فصل کلیه گیاهان آشکوب های مختلف در سطح پلات ها مورد شناسایی و تراکم و میزان تاج پوشش آنها مشخص شد. همچنین در هر مرحله، متغیرهای متعددی از ویژگی های توده و خاک مورد اندازه گیری قرار گرفت. تنوع گونه ای گیاهان با استفاده از شاخص های شانون و سیمپسون تعیین گردید. همچنین به منظور تعیین غنا و یکنواختی گونه ها از شاخص های مارکالف و هیپ استفاده شد. نتایج این تحقیق نشان داد میانگین تنوع گونه ای گیاهان در جنگل کاری توسکا و عرصه جنگل طبیعی از بیشترین مقدار برخوردار بوده است و در ارتباط با سایر عرصه ها نیز به ترتیب شامل جنگل کاری های افرا، بلوط و زربین بوده است. همچنین تجزیه و تحلیل مؤلفه های اصلی نشان داد تغییرات فصلی تنوع گونه ای گیاهان در تیمارهای مختلف تحت تاثیر متغیرهای میانگین درجه حرارت، میانگین بارندگی، شدت نور نسبی، درصد پوشش گیاهان در آشکوب بالا، تعداد گونه های زیرآشکوب و تراکم و درصد پوشش گیاهان زیرآشکوب می باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Comparison of plants species diversity in natural forest and afforestations (Case study: Darabkola- Mazandaran)

نویسندگان [English]

  • khosro sagheb-talebi 2
  • ramin rahmani 3
  • Mohammad Akbarzadeh 4
2 Professor, Research Institute of Forest and Rangelands. Tehran, I.R. Iran.
3 Professor, Gorgan University of Agricultural sciences and Natural Resources.
4 Members of scientific board, Agriculture & Natural Resources Research Center of Mazandaran.
چکیده [English]

Biodiversity maintenance is a necessary requisites for sustainability of natural resources. Reforestation activities are one of the methods for rehabilitation of degraded forests in the Caspian region. Therefore evaluation of the planted species and comparing with the natural or degraded forests is very important. The objective of this study is comparison of plants species diversity within 20 years old plantations of of alder (Alnus subcordata C. A. Mey.), maple (Acer velutinum Bioss.), oak (Quercus castaneifolia C. A. Mey.), cypress (Cupressus sempervirens var. horizontalis) with an adjacent forest in Darabkola area (Mazandaran-Iran). For this purpose, one sample plot, each 1 ha; was selected in every plantation as well as in the natural stand. In each sample plot 10 microsample plots, each 100 m2; were selected random-systematically. All of the plants were recognized in sample plots and their coverage percent were implemented in for seasons. More over, various parameters of the stands and soils were measured in each sample plot. For determination of plants species diversity in these treatments, Shanon’s index and Simpson’s indices were used, while for determination of species richness and species equatibility, margalef’s and Heip’s indices were applied. The results of this research showed that alder plantation and the natural forest had the highest, where as the cypress plantation had the lowest plants species diversity , for other hardwoods were maple and oak reforestations respectively. The analysis of PCA showed that the parameters of rainfall, temperature, relative light intensity, crown canopy of plants in the upper story, the number and density plant species in the under story, play an important role in seasonal differences of plants species diversity on treatments.

کلیدواژه‌ها [English]

  • reforestation
  • natural forest
  • richness
  • equatibility